Bazı malzemeleri ilk gördüğünüz anda beğenirsiniz. Bazılarını ise anlamanız biraz zaman alır. Zellij benim için ikinci gruptaydı. İlk kez numunelerini elime aldığımda açıkçası şaşırmıştım. Aynı renk olarak sipariş edilen karoların tonları birbirinden farklıydı. Bazılarının yüzeyi daha parlaktı, bazılarında ise küçük dalgalanmalar vardı. Kenarlar da alıştığımız endüstriyel seramikler kadar keskin değildi.
İlk düşüncem şu olmuştu: “Bunlar gerçekten böyle mi olmalı?” Sonra araştırdıkça ve projelerde kullanıldığını gördükçe aslında tam da bu farklılıkların Zellij’i özel yapan şey olduğunu anladım.
En Büyük Özelliği: Kusursuz Olmaması
Bugün kullandığımız birçok kaplama malzemesi mümkün olduğunca birbirinin aynısı üretiliyor. Aynı ölçü. Aynı renk. Aynı yüzey. Zellij ise bunun tam tersini söylüyor. Her karo küçük farklılıklar taşıyor. Çünkü her biri el işçiliğiyle üretiliyor. Yüzeyindeki hafif dalgalanmalar, renk geçişleri ve ışığı farklı yansıtan dokusu bir üretim hatası değil; malzemenin karakteri.
Belki de bu yüzden Zellij’e tek tek baktığınızda düzensizlik görüyorsunuz. Ama duvar tamamlandığında olağanüstü bir bütünlük oluşuyor.
Uygulamada Olmadan Asla
Proje yönetirken en sık yaşadığımız durumlardan biri budur. Müşteriye bir numune gösterirsiniz. Numune güzeldir ama hiçbir zaman bitmiş mekânın etkisini tam olarak anlatamaz. Zellij de tam olarak böyle bir malzeme. Tek bir karoya bakarak karar vermek kolay değildir. Ama onlarca, hatta yüzlerce karo bir araya geldiğinde yüzey adeta yaşamaya başlar. Işık gün içinde değiştikçe duvar da değişir. Sabah başka görünür. Akşam başka. Yapay ışıkta bambaşka bir karakter kazanır. Bence Zellij’i değerli yapan şeylerden biri de bu. Aynı duvara günün farklı saatlerinde baktığınızda bile yeni bir ayrıntı fark edebilirsiniz.
Kusursuzdan Yorulduk
Zellij’in kökeni Fas’a, özellikle de Fas’taki geleneksel seramik atölyelerine uzanıyor. Yüzyıllardır aynı üretim anlayışıyla devam eden bu zanaat, bugün dünyanın en çağdaş otellerinde, restoranlarında ve konut projelerinde yeniden karşımıza çıkıyor. Bunun tesadüf olduğunu düşünmüyorum. Çünkü tasarım dünyası son yıllarda giderek daha fazla karakter sahibi malzemelere yöneliyor. Her şeyin kusursuz görünmesinden biraz yorulduk sanırım.
Bizi heyecanlandıran artık küçük farklılıklar. El işçiliği.
Doğallık.
Ve zamanın bıraktığı izler…
Doğru Malzeme, Doğru Hikaye
Her projede Zellij önerir miyim?Hayır.Çünkü her malzeme gibi onun da doğru kullanılacağı yerler var.Ama sıcak, doğal ve yaşayan bir yüzey hedefliyorsak; özellikle doğal taş, masif ahşap, pirinç ya da PVD detaylarla birlikte kullanıldığında ortaya gerçekten etkileyici sonuçlar çıkıyor.
Proje yönetirken öğrendiğim en önemli şeylerden biri şu oldu:Malzemeler yalnızca teknik özellikleriyle seçilmiyor.Mekana nasıl bir duygu katacaklarıyla da seçiliyor.
Bir projeyi özel yapan bazen büyük fikirler değildir. Doğru seçilmiş tek bir malzeme bile bütün atmosferi değiştirebilir. Zellij bana bunu hatırlatan malzemelerden biri. Çünkü ilk bakışta kusur gibi görünen küçük farklılıklar, bir araya geldiğinde benzersiz bir yüzeye dönüşüyor.
Ve bazen bir duvarın bu kadar güzel görünmesinin nedeni de tam olarak budur. O duvar yalnızca kaplanmamıştır; el emeği, zaman ve ustalıkla katman katman inşa edilmiştir.
