Lojistik denince akla genellikle bir araç ve üzerine yüklenmiş ürünler geliyor. Keşke iş gerçekten bundan ibaret olsaydı. Bir ürünün salı sabahı şantiyede olması gerekiyorsa, lojistik salı sabahı başlamaz. Bazen haftalar önce başlayan ve satın almadan üretime, üretimden kalite kontrole, paketlemeden şantiye programına kadar uzanan bir zincirin son halkasıdır o araç. Üstelik zincirdeki herkesin başka bir önceliği vardır. Satın alma malzemenin gelmesini bekler. Üretim parçanın tamamlanmasını ister. Proje ekibi revizyonu takip eder. Şantiye montaj programını korumaya çalışır. Nakliyeci yükleme saatini sorar. Lojistiğin işi bütün bu farklı saatleri aynı saate ayarlamaktır.
Sorular… Sorular…
Bir sevkiyatın başarılı olması için ürünün yalnızca fabrikadan çıkması yetmez. Doğru ürün mü Eksiksiz mi? Montaj sırasına uygun mu? Paketleme sahada açılabilecek şekilde mi? Şantiyede indirecek ekip hazır mı? Ürünün gideceği alan teslim almaya uygun mu? Bunlardan birinin cevabı “hayır” ise, sevkiyat yapılmış olabilir ama lojistik tamamlanmış değildir. Bazen bir ürünü bir gün erken göndermek bile geç göndermek kadar sorun yaratır. Şantiyede depolama alanı yoksa, montaj ekibi hazır değilse veya ürünün önünde yapılması gereken başka bir imalat varsa, “erken teslim” avantaj olmaktan çıkar. Bu yüzden lojistikte en hızlı çözüm her zaman en doğru çözüm değildir.
Herşey Dönüşünüldü mü?
Özel üretimde lojistiğin en ilginç taraflarından biri burada başlıyor. Bir otel, mağaza ya da büyük bir iç mekan projesinde onlarca farklı ürün aynı anda üretimde olabilir. Bankolar, duvar panelleri, sabit mobilyalar, metal elemanlar, kapılar… Bunların hepsini “hazır oldukça gönderelim” mantığıyla yönetmek mümkün değil. Çünkü atölyedeki üretim sırası ile şantiyedeki montaj sırasının birbirini anlaması gerekir. Sahada önce taşıyıcı sistem kurulacaksa kaplama panelini göndermenin anlamı yoktur. Bir mobilyanın montajı başka bir imalatın tamamlanmasına bağlıysa, o ürünün fabrikada birkaç gün daha beklemesi bazen daha doğrudur. Yani sevkiyat listesi aslında yalnızca bir yükleme listesi değildir.
Bir Vida Eksikse…
Bence lojistiğin en acımasız sorularından biri bu. Ürünün yüzde 99’u hazır olabilir. Ama montaj için gereken bağlantı elemanı kutuya girmediyse, şantiyede o ürün yüzde 100 eksiktir. Özel üretimde küçük parçaların önemi burada ortaya çıkıyor. Bir bağlantı plakası, özel bir vida, montaj şablonu veya küçük bir metal aparat… Fabrikada masanın üzerinde önemsiz görünebilir. Yüzlerce kilometre uzaktaki şantiyede ise bütün montajı durdurabilir. Bu yüzden paketleme de lojistiğin parçasıdır. Kutunun üzerinde ne yazdığı, hangi parçaların birlikte paketlendiği, sahada hangi sırayla açılacağı bile önemlidir.
Araç Çıkınca İş Bitmiyor
Fabrikadan çıkan bir aracı izlerken insan ister istemez rahatlıyor. Ama çok kısa sürüyor. Çünkü hemen sonraki sorular geliyor: Şantiyeye ulaştı mı? Eksiksiz indi mi? Paketlerde hasar var mı? Doğru kata çıktı mı? Montaj ekibi ürünü teslim aldı mı? Ve ardından diğer sevkiyat… Bir problemi çözerken sıradaki çoktan masaya gelmiştir. Bir şeyin “bir şekilde yetişmesi” yetmiyor. Doğru şekilde yetişmesi gerekiyor. İyi lojistiğin biraz görünmez olmasının nedeni de bu. Her şey zamanında ve doğru geldiğinde kimse lojistiği konuşmaz. Üretim devam eder. Montaj devam eder. Bütün program işler.
